image شبکه اجتماعی:

‌شرکت البرز دماکاران ، نو آوری در صنعت سرمایش

شاخص های بهداشتی آب

 


ويژگي هاي ميكربي آب آشاميدني مبناي قضاوت در مورد تعيين قابليت شرب آب ها از نقطه نظر بيولوژيكي قرار مي‏گيرد . البته قضاوت صحيح بدون رعايت ساير جوانب از جمله شرايط و دوره تناوب نمونه برد اري نگهداري نمونه ‏ها و بالاخره دقت در انجام آزمايش ها ميسر نخواهد بود .
اصولاً آبي كه به مصرف آشاميدن مي رسد بايد از ميكروارگانيسم‏ هاي بيماريزاي شناخته شده و همچنين باكتري هاي نشانگركه نشانه آلودگي آب با مدفوع است عاري باشد . كليفرم ها مهمترين باكتري هاي نشانگر هستند كه در آزمايش باكتريولوژيكي آب ها مورد توجه قرار مي گيرند . گرچه اين باكتري ها غير از مدفوع در منابع ديگر نظير آب و خاك نيز ممكن است يافت شوند ولي فراواني بسيارشان در مدفوع انسان و ساير حيوانات خونگرم و دارا بودن ويژگي هاي ديگر است كه باعث مي‏شود اين باكتريها در آزمايش هاي مستمر آب هاي آشاميدني از اهميت خاصي برخوردار باشند . باكتري هاي كليفرم را مي‏توان چنين تعريف نمود : كليه باكتريهاي گرم منفي ميله‏اي شكل بدون هاگ كه مي‏توانند در حضور املاح صفراوي رشد كرده و در مدت 24 تا 48 ساعت در دماي 35 تا 37 درجه سانتيگراد از قند لاكتوز اسيد , گاز والدئيد توليد كرده و اكسيد از منفي باشند . آن دسته از كليفرم‏ها كه مي‏توانند در دماي 44 درجه سانتي گراد تا مدت 48 ساعت از اسيد آمينه تريپتوفان , ایندول توليد نمايند بعنوان اشريشياكلي شناخته مي‏شوند كه در صورت لزوم مي‏توان آزمايشهاي تایيدي IMVIC را انجام داد .
شاردینگر اولین کسی بود که استفاده از این ارگانسیم را به عنوان یک شاخص آلودگی مدفوعی پیشنهاد کرد زیرا عوامل موجود در آب ساده تر قابل جداسازی و شناسایی هستند . اسمیت در سال 1895 آزمایشی را به منظور ارزیابی قابلیت شرب آب پیشنهاد کرد . این آزمایش آغاز استفاده از کلیفرم ها به عنوان شاخص عوامل بیماری زا در آب به حساب می آید که در مورد مواد غذایی نیز توسعه یافته است .
باكتري هاي نشانگر ديگر مانند استرپتوكوكوس‏هاي مدفوعي و كلستريديوم‏هاي احيا كننده سولفيت نيز مي توانند در تعيين منشأ آلودگي آب با مدفوع و ارزشيابي كارآيي روش كلرينه كردن مورد استفاده قرار گيرند .
کلیفرم ها :
از لحاظ ویژگی های عملی کلیفرم ها باکتری های گرم منفی میله ای و بدون اسپور هستند که لاکتوز را در عرض 48 ساعت تخمیر کرده ، بر روی محیط کشت آگار تولید کلنی های تیره با جلای فلزی می نمایند .کلیفرم ها به خوبی در اکثر محیط های کشت و در بسیاری از مواد غذایی رشد می کنند . گزارش ها نشان می دهند که این باکتری ها از دمای 2- درجه سانتی گراد تا بیش از 50 درجه سانتی گراد قادر به رشد می باشند . در مواد غذایی رشد این ارگانسیم ها در 5 درجه سانتی گراد ضعیف یا بسیار کند است . کلیفرم ها قادر به رشد در دامنه ی PH 9- 4/4 می باشند . اشریشیا کلی قادر است در یک محیط کشت حداقل که فقط شامل یک منبع کربن آلی مانند گلوکز و یک منبع نیتروژن و یا دیگر مواد معدنی باشد ، رشد نمایند . کلیفرم ها به خوبی روی محیط کشت نوترینت آگار رشد کرده و در مدت 16-12 ساعت در دمای 37 درجه سانتی گراد تولید کلنی های مشخص می نمایند .
کلیفرم ها قادر به رشد در حضور نمک های صفراوی می باشند در صورتی که این ترکیبات روی رشد باکتری های گرم مثبت اثر بازدارندگی دارند . از این واقعیت در جداسازی انتخابی کلیفرم ها از منابع مختلف استفاده شده است . برخلاف اکثریت باکتری های دیگر آنها قادر به تخمیر لاکتوز به همراه تولید گاز می باشند و این ویژگی به تنهایی برای تعیین وجود احتمالی آنها کافی است . سهولت کشت و شناسایی، این میکروب ها را به صورت معرف های ایده آلی مطرح کرده است .
تقسیم بندی آب های آشامیدنی :
الف- آبهاي لوله‏ كشي شده :
1- آب هاي تصفيه شده (نمونه برداري در هنگام ورود به شبكه توزيع ) :
آب تصفيه شده بايد فاقد كلي فرم باشد . در مواردي كه اين نوع آب ها مورد آزمون قرار مي‏گيرند بايد آزمايش‏هاي تایيدي براي وجود كلي فرم‏ها انجام گيرد . زيرا در پاره‏اي از موارد بعضي از باسيلوس ها ممكن است در محيط آبگوشت لاكتوز واكنشي مشابه كلي فرم‏ها توليد كنند .
2- آب هاي تصفيه نشده ( نمونه‏ برداري در هنگام ورود به شبكه توزيع ) :
در اولين نمونه برداري آب يا در يك نمونه اتفاقي وجود تا سه باكتري كليفرم در 110 ميلي‏ليتر مي‏تواند مورد قبول قرار گيرد در صورتيكه اشريشيا كلي نباشد و مشروط برآن كه در نمونه‏ برداري‏هاي بعدي تعداد كليفرم‏ها كمتر از 3 باشد . چنانچه سه باكتري كليفرم ثابت ماند و يا افزايش يابد نشانه آن است كه اين نوع آب جهت آشاميدن مناسب نمي‏باشد .
3- آب هاي تصفيه شده ( نمونه‏ برداري از داخل شبكه توزيع ) :
در بسياري از موارد ممكن است آبي كه در هنگام ورود به شبكه توزيع از كيفيت خوبي برخوردار بوده تا رسيدن به دست مصرف كننده ( شير آب منازل ) در اثر اشكالاتي نظير پس زدن آب و يا آب بندي نبودن محل‏هاي اتصال كه ممكن است در سيستم توزيع وجود داشته باشد ،به باكتري‏هاي كلي فرم آلوده شود . در حاليكه بطور اصولي بايد نمونه ‏هایي كه از داخل شبكه توزيع از جمله منازل برداشت مي‏شود عاري از باكتري كلي فرم باشد .
ب- آبهاي لوله‏ كشي نشده :
از منابع آبي لوله‏ كشي نشده ( چشمه , قنات , چاه ) با اعمال روش هاي بهسازي مثل دور كردن منابع آلودگي از منبع آب و پوشانيدن سطح چاه حتي در مورد چاه‏هاي كم عمق, در اولين نمونه‏برداري يا در يك نمونه اتفاقي وجود تا 10 باكتري كليفرم در 100 ميلي‏ليتر آب مشروط بر آنكه اشريشيا كلي نباشد و در نمونه‏برداري‏هاي بعدي كمتر از 10 باكتري كليفرم باشد قابل قبول است .
ویژگی های باکتریولوژیکی آب معدنی :
ردیف نوع باکتری حجم نمونه حد مجاز تعداد باکتری
1 کل کلیفرم ها پاسخ نمونه در 250 سی سی صفر در 100 میلی لیتر
2 کلیفرم های مقاوم به گرما پاسخ نمونه در 250 سی سی صفر در 100 میلی لیتر
3 استرپتوکوکهای مدفوعی پاسخ نمونه در 250 سی سی صفر در 100 میلی لیتر
4 کلستریدیومهای احیاکننده سولفیت پاسخ نمونه در 250 سی سی صفر در 100 میلی لیتر
5 سودوموناس پاسخ نمونه در 250 سی سی منفی در 100 میلی لیتر
6 باکتری های هوازی مزوفیل 24 ساعت در 20 درجه سانتی گراد گرمخانه گذاری شده حداکثر 20 عدد در یک میلی لیتر
7 باکتری های هوازی مزوفیل 24 ساعت در 37 دجه سانتی گراد گرمخانه گذاری شده حداکثر 100 عدد در یک میلی لیتر

شاخص آبسردکن

شاخص های آبسردکن

ویژگی های باکتریولوژیکی آب بسته بندی شده :
نوع میکروارگانسیم بیشینه مجاز
کل کلیفرم ها منفی در 100 میلی لیتر
اشریشیا کلی منفی در 100 میلی لیتر
میکروارگانسیم هایس قابل کشت در دمای 22±2 100 در هر میلی لیتر
میکروارگانسیم هایس قابل کشت در دمای36±2 20 در هر میلی لیتر

توجه :
ميکروارگانيسم هاي قابل کشت تنها در زمان بسته بندي و يا بيشينه دوازده ساعت پس از بسته بندي (در صورت نگه داري در دماي پنج درجه سلسيوس) مي تواند مورد ملاک قرار گيرد .
روش های آزمایش آب :
آزمايش كليفرم‏ها مي‏تواند با استفاده از روش سه لوله‏اي و یا 5 لوله‏اي مطابق استاندارد ايران شماره 437 روش شناسایي و شمارش كليفرم ها در مواد غذايي انجام گيرد . محيط هاي مختلفي مانند آبگوشت لاكتوز، آبگوشت مك كانكي، و محيط سبز درخشان با 2 درصد صفرا توصيه شده است . هر يك از اين محيط ها داراي مزايا و اشكالاتي هستند .كاربرد محيط سبز درخشان با 2 درصد صفرا نهايتاً براي تایيد وجود كليفرم ها ضروري است ولي استفاده از آن در مرحله اول كشت ممكن است تا اندازه‏اي اثر بازدارندگي بر روي كليفرم ها داشته باشد , به همين دليل استفاده از آبگوشت لاكتوز در مرحله اول توصيه مي‏گردد , در صورت توليد گاز در آبگوشت لاكتوز بايد از هر يك از لوله‏ هاي گاز داده برداشت كرد و بطور جداگانه به لوله‏ هاي محيط سبز درخشان با 2 درصد صفرا انتقال داد. در صورت توليد گاز در اين محيط , باكتري جدا شده كليفرم مي‏باشد , بايد توجه داشت كه وجود گاز در محيط آبگوشت لاكتوز ( بويژه در مورد آب هاي كلرينه شده ) به تنهایي كافي نيست زيرا تعدادي از باسيلوس ها نيز مي‏توانند در اين محيط ايجاد گاز نمايند .
توجه :
باید توجه داشت که عدم حضور کلیفرم ها و سایر باکتری های نشانگر در آب دلیل قابل شرب بودن آن نیست زیرا آب ممکن است به سایر عوامل بیماری زا مانند ویروس ها، تک یاختگان و کرم ها آلوده باشد مگر آن که فرآیند تصفیه بطور کامل و مطلوب انجام شده باشد.

منبع :
www.shc.sums.ac.ir